Tokeh en Bureh

Afgelopen week hebben we 48 patienten opgenomen voor een operatie. De leeftijd varieert van 75 jaar tot 3 maanden maar de gemiddelde leeftijd zal ongeveer 20 jaar zijn. Er kwamen donderdag 12 jongens voor een liesbreukoperatie uit de buurt van Kenema een plaats 6 uur  rijden ten oosten van Freetown. Dit is in mei voorbereid door het screeningsteam, Mercy Ships betaalt ook de kosten voor vervoer. Geen van hen kan lezen of schrijven, de meesten spraken alleen hun lokale taal, Mende. Er komt met elk van hen een zgn caregiver mee, dat is een moeder, maar vaker een broer of een oom of vader. Er kwam ook een jongetje van 4 jaar met zijn tante, de moeder wachtte buiten met een baby. De tante vertelde dat ze haar neefje goed kent, ze wonen met de hele familie in 1 huis. Collega Helga en ik deden de opname met de gebruike lijke controles en vragenlijst, we vragen naar allergieen, laatste keer Malaria, eerdere operaties, medicatiegebruik, andere gezondheidsklachten dan de liesbreuk. Later kwam de moeder er ook bij. De dokter onderzoekt het jongetje en vraagt ook naar gezondheidsklachten. Dan blijkt de moeder andere informatie te hebben dan de tante. Interessant, dit gebeurt vaker. We vragen later naar de reden. Een rol speelt dat de patienten of moeder/vader  aan Helga en mij meer wenselijke antwoorden geven omdat ze denken dat ze niet geopereerd worden als ze bijvoordbeeld eerder in een ziekenhuis zijn geweest, ook al vertellen we dat dit niet het geval is. Na ons onderzoek is de eerste nervositeit gezakt en durven zij aan de dokter wel te vertellen dat ze vorige week ziek waren door Malaria bijvoorbeeld. Verder zou het uit kunnen maken dat Helga en ik vrouwen zijn en geen artsen. De dokter is een man van ongeveer 60 jaar die samen werkt met Afrikaanse vertaler, ook een man. We zouden moeten bijhouden hoe vaak het voorkomt dat patienten verschillende informatie geven en dan kijken hoe het gaat met een anderen samenstelling dacht ik.  Uiteindelijk kan misschien wel de helft van de verpleegkundigen vervallen. Altijd kijken of het anders en beter kan, dat zit in ons. Dat heeft dan meteen consequenties voor de samenstelling van het team. Het kan met minder en misschien zonder vrouwen. Maar zou het niet zo zijn dat patienten, zeker mannen, aan vrouwen nooit vertellen wanneer en hoe vaak ze ziek zijn? En hoe zit dat dan met vrouwen? Heeft niemand dat zich nog afgevraagd in dit team? En dan zijn er vast nog persoonlijke belangen om het te houden zoals het is. Andere organisaties hebben daar misschien wel ervaring mee. Ja, wat fijn dat ik geen teamleider ben, maar ook wel jammer. Het blijft voor mij dus bij een voorstel en wat aandachtspunten voor de manager van het ziekenhuis. Ik realiseer me nu dat de siesta van onze Afrikaanse collega’s nergens is beschreven. Dat moet je dan natuurlijk ook meenemen in een verbeterplan. Als het even rustiger is, wachten op de lege bedden van de afdeling bijvoorbeeld, dan slapen onze collega’s met hun benen op een stoel, vaak een zakdoek over hun gezicht.  Ook als er patienten in de tent zijn. Als ik vertel dat dat in ons land een reden voor ontslag is , vraagt een van hen hoe dat dan moet als je moe bent.  Gewoon werken en s avonds vroeg naar bed, of een vakantiedag vragen antwoord ik. Dat vermoeidheid je eigen verantwoordelijkheid is en niet van je werkgever, moet ik uitleggen. Maar het is niet uit leggen. Het is in Noord West Europa zo, hier niet. Ik geloof dat iedereen hier op het werk een paar uur slaapt. Eten en slapen hoort bij het werk.

Tokeh en Bureh zijn namen van twee dorpen aan de Atlantische kust ten zuiden van Freetown. Ze liggen aan rivieren die in zee stromen. Oogverblindend wit zacht zand, zoiets als basterdsuiker. De aanblik in de morgenzon is zo schitterend dat ik aarzel om met mijn schoenen op het zand te stappen. Ik reed met een groep mercy shippers met een taxibusje naar dit strand. We zijn de enige gasten. Kinderen komen om ons heen spelen en lopen, later een paar mannen die ons vertellen wat we kunnen eten, waar we spullen kunnen neerzetten en bieden een bootochtje aan. Langs deze baai slenter ik ademloos van de ene bocht naar de andere en  loop dan de rivier op, het is eb. Het water is fris en helder. Er spelen jongens in

het water. Sterk, lenig, vrolijk. Wat een gezond paradijs in vergelijking met de gore stad, waar kinderen spelen in de troep en slapen in de uitlaatgassen, maar 30 km verderop. Ik doe taalspelletjes met de kinderen die bij me komen zitten, wat een plezier dat ik hun woorden na 5 keer proberen kan uitspreken en zij  met gemak woorden in een keer nazeggen in misschien wel alle talen.  Dat is me al eerder opgevallen. Ik leer ze Frans en Engels “paradise” en maak met hen een groot hart in het zand. Als we laat in de middag vertrekken, na een boottochtje in de stromende regen met houten kano’s naar een waterval , hoor ik nog lang hun hoge stemmetjes ” paradise, paradise, paradise.”

https://picasaweb.google.com/akkeravanden/CoastSierraLeone2?authkey=Gv1sRgCLCaj-ikiLrstwE#