Eglise. Zondag 29 november ging ik naar de Eglise Reformee Confessante au Benin (ERCB) in Cotonou. Theophile was de voorganger, hij preekte in het Frans wat vertaald werd in Fon. Na 7 maanden is het voor mij nog steeds moeilijk de preek te volgen. Théophile Djodjouwin volgt een theologische opleiding  in Porto Novo en hoopt volgend jaar af te studeren. Hij is dan klaar om voorganger te worden. De schriftlezingen worden gedaan door gemeenteleden, uit de Franse Bijbel, ook weer vertaald in Fon. Kinderen zitten op houten bankjes vooraan, twee mannen lopen rond met een riet en zien toe of ze wel opletten. Tijdens het slot gebed neemt een oudere vrouw vanaf de achterste bank deze taak op zich, zonder rietje. Wie niet stil zit, of op de bank gaat liggen wordt rechtop gezet. Dan heeft de dienst 2 ½ uur geduurd. Hoe verder de dienst vordert, hoe enthousiaster het zingen en dansen. Na de dienst is er ijs. Bij de deur verkoopt een van de vrouwen bevroren yogurt in plastic zakjes aan jong en oud. Lekker hoor, ondanks de heerlijke verkoeling door de ventilatoren aan het plafond en de open vensters blijft het warm in de kerk.We nemen afscheid van elkaar, vreemd, net of het niet echt is dat afscheid. Ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat ik vanavond wegga en ook niet dat ik hier nooit terug kom. Buiten in de straat hangt een vrouw de was op en komt de ijskar van Fanmilk voorbij met zijn toeterje, zo een die wij vroeger op onze step hadden. Met Rasta loop ik door het mulle zand de straat uit, altijd zand in mijn sandalen, niets waard die open schoenen. We nemen een brommertaxi naar huis, voor het laatst over de lagune. http://picasaweb.google.com/akkeravanden/EgliseReformeeConfessanteDeBeninERCBCotonou#

Terug op het schip is Gry begonnen mij te helpen met opruimen, ze stofzuigt de cabin, geweldig. Voor het inleveren van het beddengoed bel ik de pager van hospitality en pak verder mijn koffers in. Teveel kleren, te veel toiletartikelen. De vrouwen bij de haven zijn er blij mee. Het is nu al vreemd, al die Afrikaanse kleding in mijn koffer, goed dat ik eerst naar Egypte ga. Daar schijnt de zon nog helder, ik kan me niets voorstellen bij Afrikaanse stof in de Nederlandse winter met Sinterspeculaas en Kerstkaarsen.

Ambassade. Om 15.30 rijden we met Mercy Ships landrovers naar de Nederlandse Ambassadeur Wouter Plomp en zijn vrouw. Hij heeft vandaag alle Nederlanders in Benin uitgenodigd bij hem thuis voor een barbeque in zijn tuin. Erg fijn, alle Nederlanders die ik in Benin heb leren kennen waren er. Gezellig, Wouter stelde even drie groepen op in zijn tuin voor de orientatie: de medewerkers van Mercy Ships, zo’n 20 mensen, alle ambassademedewerkers, en zij die werken voor bedrijven, ONG’s en kerken. Bij elkaar ongeveer 55 mensen (?). Kinderen speelden in het zwembad. Zoals gebruikelijk in Afrika was er vis, schaap en kip op de roosters. Midden in de tuin een oude accacia-achtige boom. Afscheid nemen van mensen die ik over een maand weer in Nederland hoop te zien, vreemd, maar daardoor is het afscheid opeens veel meer realiteit. http://picasaweb.google.com/akkeravanden/NederlandseAmbassade#

Depart. Afscheid van de collega’s van de Africa Mercy uit landen rond de wereld, vast tot ziens thuis of op de Africa Mercy in Togo, Congo of elders. Met Afriqiya Airways vlieg ik om 01.30 naar Tripoli. Als een koude douche daar, het lijkt wel oorlog, wat een stroeve strenge zwijgzame mannen op de luchthaven. Brrr. Mijn paars/roze tuniek met witte broek die ik voor de gezelligheid had aangetrokken staat hier nogal vreemd tussen al dat zwart bruin en grijs. Net of de winter hier al begint. Gelukkig mag ik om 09.00 doorvliegen naar Cairo, langs de Middellandse zeekust, overal een stralend blauwe lucht, de zee, over de oranje woestijn, waar de witte wolkjes met hun schaduw op de grond net bloeiende amandelboompjes lijken. Prachtig. Weer op weg naar de zon.

Egypte. Op de luchthaven Cairo moest de piloot een doorstart maken, vanwege turbulentie was het vliegtuig vlak boven de grond nog niet stabiel genoeg om te landen. Ook al weet je dat het prima kan gaan, het was een angstige ervaring en ik stelde me al voor dat we ook zouden kunnen neerstorten hier in de woestijn tussen de graven van de Farao’s. Het was stil in het vliegtuig en velen baden. Zo vlogen we nog eens een wijde boog boven de pyramides van Gizeh en Sakkara, de Nijl, de stad, zo’n scherpe grens tussen het groen bij de Nijl en de woestijn, en maakten tenslotte een zeer zachte landing. Heerlijk weerzien met Daniella, Essam, Jassin, Taha, Joan en Marloes. Wat een heerlijk lichte atmosfeer hier. Frisse droge wind en een stralende zon. Ik geniet van het kippenvel op mijn armen als de zon ondergaat.

Op het dak hier in El Obour City 6 sth Area, II, schrijf ik dit laatste West Afrika epistel.   

              .     .

Last patients. De laatste patienten zijn 27 november ontslagen. Drie gingen naar een plaatselijk ziekenhuis voor verdere behandeling van een wond, vier gingen naar huis. Een daarvan met haar oma, het meisje is wees. De ander is Isou met moeder Nawarat (namen fictief). Haar eerste kind was blind, Isou heeft een gespleten lip. Nawarat woont in Noord Benin, alleen in een hut buiten haar dorp en ver van haar familie. Kinderen met dergelijke afwijkingen worden verbannen uit de gemeenschap  met de moeders. Er rust een vloek op hen. Nawarat komt in ons hospitaal met Isou die zo blijkt, ook neurologische afwijkingen heeft, waarmee hij niet lang zal leven. Dat vertellen we ook de moeder. Hij heeft een te hoge spierspanning in de rug en slappe armen en benen. Toch wordt hij geopereerd, de lip wordt gesloten. Wat voor zin heeft dit, verleng je het lijden niet, maak je de situatie niet slechter, alle vragen kwamen bij mij voorbij die we in ons land afwegen om tot een besluit te komen, wel of niet behandelen. Ook sociale aspecten. En die zijn hier uiteraard anders. Nu de uiterlijke afwijking weg is en het kind kan drinken en eten, zal haar dorp het kind en de moeder accepteren, ook als Isou na een paar weken al zou sterven. Hij krijgt dan een begrafenis met het traditionele ritueel en wordt daarmee opgenomen in de lijn van de familieleden die al zijn overleden. De moeder heeft opnieuw haar plaats in de familie. Als Isou sterft met zijn gespleten lip, wordt hij ergens in een kuil gegooid zonder rituele plechtigheid, en het is alsof hij er nooit is geweest. De moeder heeft geen plaats in de gemeenschap. Met de operatie van de 4 maanden oude Isou is de weg vrij voor de moeder om verder te leven binnen haar familie en dorp. Dit is voor haar, haar dochters en haar kleindochters de enige weg, totdat iemand hen laat zien dat het anders kan. Dat er een behandeling mogelijk is en dat je anders kunt denken over een lichamelijke misvorming. We hebben Nawarat verschillende keren verteld hoe de operatie gebeurt. Ze zegt dat ze het heeft begrepen. Nou hoop ik dat ze niet denkt dat de chirurg een god is uit Amerika. Maar dat een gewoon mens die goed onderwijs krijgt en kan leren, chirurg kan worden, ook als zijn vader en opa geen chirurgen zijn. Wanneer gaan de presidenten en ministers van Benin, van Togo, en van Nigeria in 1 huis wonen met 1 huishoudster en 1 auto en kunnen alle kinderen naar een school waar de onderwijzers nooit staken, de boeken gratis zijn ? Dan ontbreken er nog voor zeveel kinderen schoenen, met 8 km lopen naar school op blote voeten zijn er heel wat ernstige letsels opgelopen en hoe blijf je nou wakker op school als je die 8 kilometer gelopen hebt zonder ontbijt?  

     

 

 Au revoir collega’s.

 

Ook van alle Afrikaanse collega’s namen we afscheid, ruim 160 mensen. Op de foto’s boven alleen degenen die in het ziekenhuis werkten. Dat was vreemd en onwerkelijk. Zoveel tegelijk, allemaal. Het was indrukwekkend leeg op het schip. Zo leeg. Nu maar meteen naar huis of wegvaren dacht ik. Wat moeten we hier nu nog.  Afrika is weg.

  

President. Het regent belangstelling voor het werk van Mercy Ships hier in de vorm van uitnodigingen en bezoeken en ook met een donatie van 20.000 USD van MTN, een groot telecommunicatie bedrijf. Vanuit verschillende landen zijn er Mercy Ships medewerkers op bezoek, ook oprichter Don Stephens. Op 17 november nodigde President Boni Yayi alle crew uit in zijn residentie voor een diner. Daaraan vooraf werden Don Stephens, dr Gary Parker en 4 anderen geridderd. Tijdens het diner trad het Ballet National op, zij dansten 6 traditionele dansen uit de verschillende streken van Benin, met de complete kostuums die je in de reisgidsen tegenkomt. Er reden speciale bussen voor ons naar de residentie die hier op loopafstand is. Het was een enige belevenis. Alle Mercy Shippers haalden de beste kleding uit hun kast, en dat leverde een divers resultaat op want niet iedereen neemt voor dit vrijwilligerswerk zijn smoking mee. Lenen dus van elkaar. Ik had net die middag een paars/roze tuniek opgehaald bij Francois de couturier in Aibatin, dat kwam mooi uit. Privecamera’ s werden  niet toegestaan, daarom maakten we vooraf wat plaatjes. Op het terrein voor de ingang werden onze tassen gecontroleerd; ik moest uitleggen aan de militairen waar tampons voor gebruikt worden, we mochten gelukkig wel lachen. In de hoge ruime zaal waar we werden ontvangen was gelegenheid voor een drankje en na twee uur mochten we door de tuin de grote eetzaal betreden die baadde in het licht van enorme hallogeenlampen. We waren met zo’n 330 mensen, cameramensen filmden voor de nieuwsuitzending de volgende dag op de TV. Leuk ook voor Francois, want die zag zijn net afgeverde paarse tuniek in het Beninese journaal. Om 22.00 schakelde het licht over op 50 %. Terwijl de gasten langzaam de zaal verlieten, konden de militairen in een hoek van de zaal hun maaltijd gebruiken. Erika en ik vroegen aan hen enige toelichting op de dansen. Leuk voor ons , maar ook voor hen. Een van hen wilde wel trouwen met Erika en vroeg of ik haar moeder was om over de bruidsprijs te onderhandelen. Wat zijn we toch blije Europeanen! Na dit bezoek aan de Preident en het televisiejournaal regent het nog harder verzoeken om het schip te bezoeken. http://picasaweb.google.com/akkeravanden/President#

Miserete. Twee weken geleden nodigde een van de patienten na haar ontslag mij uit bij haar thuis in Miserete, 15 km noordelijk van Porto Novo. Haar dochter Riso haalde mij op bij het schip. Voor haar moeder had ik mijn Afrikaanse kleren aangetrokken. We zouden per auto taxi gaan. Riso verscheen in een modern wit linnen pak, broek en blouse rechtstreeks uit Paris. Achterop brommers reden we naar een taxistandplaats buiten Cotonou waar we voorin een busje plaatsnamen. De chauffeur moest gas houden bij het stilstaan anders sloeg de motor af . We reden de snelweg richting Nigeria en stopten op willekeurige plekken als er iemand wilde uit of instappen. Halverwege, op de helling van een brug over een zijarm van de lagune sloeg de motor af en we stapten met z’ n allen stapten gewoon over op het busje wat achter ons reed. In het centrum namen we opnieuw twee brommertaxis naar de village. Heerlijk stil daar, palmbomen, vogels en zandwegen, geen auto’s. Irene ontving me hartelijk, haalde water in een metalen kom om mijn handen te kunnen wassen en serveerde drinkwater uit een metalen kannetje. Daarna maakten we een wandelingetje door het dorp en begroetten vrienden in hun huizen. Van het geserveerde buffet op de veranda heb ik een klein beetje van de vis gegeten. Dat is niet erg Afrikaans, want hier eet men alles op, behalve de hoofdgraat. Kinderen kwamen  uit school om 18.30, met houten bordjes en krijtjes in hun rugzak. Het was al bijna donker toen we de reis in omgekeerde volgorde maakten, het was maar 35 minuten naar Cotonou verzekerde Irene me. Riso begeleide me weer terug. Bij de taxistandplaats in Porto Novo aarzelden we bij een Peugeot 504 stationcar met 10o levende kippen op het dak, de poten aan elkaar gebonden. Risot, nu in een Afrikaanse panje, vond het geen goed idee, we namen een andere chauffeur. Die verzekerde me dat de auto complet was toen ik vroeg of de koplampen het deden. Aan de rand van Cotonou wachtte Riso’ s halfbroer Michel op mij, liggend op zijn brommer, om me terug te rijden naar de haven. Soms duren 35 minuten 1 uur, soms 2 uur, soms 3 uur.

Wie last heeft van niet realistische verwachtingen en daardoor veel teleurstellingen te verwerken heeft, raad ik ten zeerste aan een half jaar in Benin te leven. Hier leer je 1 activiteit per dag te plannen. Als het niet lukt, hoef je maar 1 activiteit te verzetten naar morgen. Daar is ruimte genoeg, want je hebt voor die dag ook maar 1 afspraak in gedachten. Het was een heerlijke dag naar, in en terug van Miserete. In onderstaande album foto’ s, ook nog een serie van de indrukwekkende week in Boukombe 6-11 okt jl.

De laatste week van mijn werk en verblijf  hier is ingegaan. 20 november zijn de laatste 5 operaties verricht, 27  november sluit het ziekenhuis. Het hospitalitycentrum in de stad is al gesloten, de patienten die poliklinisch behandeling nodig hebben verblijven komende week in een afdeling op het schip. Dat is gezellig, maar rommelig. De laatste dagen was er naast patientenzorg paperwork en schoonmaakklussen te doen. We ordenden alle patientendossiers om het scannen te vergemakkelijken. Veel medewerkers verlaten Cotonou, vrijdagavond met drie landrovers tegelijk naar de luchthaven. Ik heb besloten niet mee te varen naar Tenerife, maar 30 november naar Cairo te vliegen om mijn zus en zwager te bezoeken, ik verheug me erop hen weer te zien na 1 jaar. 16 december is er een vlucht gereserveerd van daaruit naar Amsterdam. Met het boeken van vluchten is het omschakelen al begonnen, ook het afscheid nemen van patienten en  collega’ s is een stap op weg naar huis. In Noord Afrika hoop ik verder te acclimatiseren. Het is pijnlijk, vanaf het moment dat ik begon met mijn orientatie op de terugreis, gaat het proces van meer thuisvoelen hier in de stad en op het schip gewoon door. Contacten met vrienden verdiepen meer  en nieuwe belevenissen voegen zoveel toe aan mijn kijk op het leven hier. Het leven is oneindig prachtig en oneindig verschrikkelijk.

http://picasaweb.google.com/akkeravanden/Miserete13Nov09#

http://picasaweb.google.com/akkeravanden/BoukoumbeOktober2009#

Afgelopen week weer andere patienten onder mijn hoede gehad, waaronder kinderen met strabismus, een of beide ogen kijken niet rechtuit, scheel dus. s Avonds voor de operatie komt oogarts Glen meten hoe groot de afwijking is, hij bespreekt zijn verwachting m.b.t. het reslutaat met de ouders of andere care giver. Als voorbereiding op de de operatie neem ik de kinderen mee om te laten zien waar ze de volgende dag heen gaan. De moeders sliepen al onder het bed om 20.00 u, en twee meisjes, eentje met veel zwarte staartjes in het haar, liepen bedeesd hand in hand met me mee. Eerst de wachtruimte voor de operatiekamers, de grote schuifdeur is meestal open dus we kunnen ook even om een hoekje kijken in de gang van de OK. Dan de recovery waar ze na de operatie blijven tot ze goed wakker zijn en wat hebben gedronken. Na deze excursie voelen ze zich wat meer mans en komen met me mee kijken in de computer waar ik net plaatjes zoek van Kirikou uit de Afrikaanse kinderboeken en films. Ik kom precies op de goede site, waar je kleurplaten van Kirikou kunt downloaden. O wat ben ik daar blij mee, dat is iets anders dan Amerikaanse prinsesjes kleuren. We printen er een paar uit. Er zijn bedtafeltjes in de afdeling, die zijn handig om aan te werken. De eerst gekozen stift is bruin, om armen benen en gezichten te kleuren. Alle kleurplaten hang ik boven hun bed aan de wand. De volgende dag na de operatie valt het wel tegen, allebei de ogen tranen zo en het voelt zo branderig. Paracetamol en Ibuprofen, en ook nog misselijk. Wat slapen kinderen na Metaclopramide, uren. Dat kunnen we makkelijk geven via het infuus, geen injecties tenminste. Het helpt gelukkig, zo tegen de nacht drinken ze toch alles bij elkaar 3 bekers water. De moeders mogen niet slapen die avond, zij moeten opletten dat de kinderen niet in hun ogen wrijven, en de wat bloederige tranen met steeds een nieuw schoon tissue wegdeppen.

Op Picasa heb ik foto’s toegevoegd van Couffo Mono waar Titia en Gerrit wonen en werken en van Aibatin, het gedeelte in Cotonou waar Wianne en Richard wonen en waar ook het kantoor van DVN is.   

http://picasaweb.google.com/akkeravanden/CouffoMono12September2009#

http://picasaweb.google.com/akkeravanden/AibatinNovember2009#

Gasten en PR.

Wekelijks zijn er gasten op de Africa Mercy. Gasten van crew persoonlijk, maar ook groepen door het management uitgenodigd, of op verzoek van henzelf.  Marjan Kroone kwam in augustus het schip bekijken en dinsdag jl. Tjeerd de Wit uit Pretoria, die voor zaken in Cotonou was. Het is erg prettig deze vrienden rond te leiden hier. Er zijn 2 dagen per week voor aangewezen, er mogen maximaal 2 visiters per crew member komen, en ze mogen niet alleen ronddwalen. Allemaal schip-security-regels. Vandaag hadden we bezoek van Wouter Plomp, de Nederlandse ambassadeur in Benin, met  zijn gezin en 25 ambassade medewerkers. Het is een permanente zaak, visiters hier. Niet alleen fijn voor de medewerkers die bekenden op hun werk en woonplek kunnen uitnodigen, maar ook noodzakelijk om bekendheid te geven aan dit werk. Sponsors leveren de producten. De disposable handoekjes waren op deze week. In een ziekenhuis, stel je even voor. En de vinyl handschoenen. We gebruikten steriele exemplaren en we hingen een handdoek naast het fonteintje op de afdelingen. De reden is dat er een zeecontainer niet is afgeladen van een schip en in Togo terecht kwam. Wat een armoe zei mijn Canadese collgea uit Vancouver die Nederlandse uitdrukkingen uit probeert. Met de container werd de voorraad deze week weer aangevuld gelukkig.  Sponsordoel nummer 1 is wat mij betreft een bladder-scan. Na een fistula repair operatie hebben vrouwen een catheter. Hoeveel dagen deze in de blaas blijft hangt af van de lokatie van de fistel en de omvang van de schade die hersteld is. Wanneer de catheter verwijderd is, moet de patient zelf gaan urineren. Spannend voor haar. Lukt dat wel of niet. En het lukt niet altijd of zij urineert te weinig. In het eerste geval  gaan we elke 4 uur de blaas leegmaken met een catheter en in het laatste geval cathereriseren we ter controle om te kijken hoeveel urine er na het urineren in de blaas achterblijft. Voor de controle kun je een scan apparaat gebruiken. Dat zou voor de patient comfortabeler zijn en minder catheteriseren betekent gewoon minder kans op infecties. Doel twee: een box. Ja een box voor kleine kinderen die nog niet kunnen lopen of overal heen lopen waar ze niet moeten komen, bv. in de natte douches of in de kastjes met chloorflessen. De kruipende kinderen kun je je voorstellen, kruipen onder de bedden en de urinezakken die ze daar tegenkomen zijn erg interessant, er zitten van die leuke doorzichtige plastic doosjes aan om de urine in ml te kunnen meten. De slang is handig om je aan op te trekken met die kleine handjes. Maar eerlijk gezegd zijn de zalen al zo vol, de kinderen op de rug van de medewerkers binden op Afrikaanse wijze is vaak een oplossing. Maar zo jammer voor de kinderen, die kunnen dan uren geen vin verroeren. Ze slapen dus maar tegen die warme ruggen. Niet zo simpel voor ons, een kind op je rug binden. We trekken zo intensief op met de vrouwen in het ziekenhuis, dat we ons enigzins zusters voelen. Onze Afrikaanse zusters dus schuiven hun baby en ook nog kinderen van 2 met 1 arm op hun rug, waar het als een konijntje gewillig blijft zitten op knietjes en armpjes, om flink strak ingebakerd te worden. Aan de haargroei op het achterhoofd kun je het zien, een kale streep van het schuren. 

        

 

VVF. Er zijn 21 vrouwen geopereerd, op dit moment 7 zijn niet genezen of genezen niet voorspoedig, 4 van hen zijn tussen de 50 en de 70 jaar oud, en de oudsten hebben wondproblemen, hebben overgewicht en zijn matig tot slecht mobiel . En dat is fysiek en mentaal voor de patienten zwaar. Ook voor ons. Hier raken we aan ethische vragen die beantwoord zijn door de  chirurgen, wel of niet opereren, wat zijn de kansen van slagen van de operatie, wat zijn de kansen op herstel. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van een scorelijst. Daarmee kunnen de verschillende factoren die een rol spelen worden gewogen. Het was een zware week, en veel collega’s zijn moe.

Armoede. Bij mij komen zo aan het eind van deze missie alle vragen over hulp aan de armen in de wereld in alle ernst nog heftiger in mijn gedachten. Het houd me bezig, vooral na mijn bezoek aan Boukombe. De cultuur in dorpen waarin vrouwen zonder kinderen en echtgenoot geen kans hebben om iets van hun leven te maken. In de community-meeting, donderdagavond, gaf ik een korte presentatie over het werk van FSAB voor de collecte. De opbrengst is voor het educatie fonds van Louisetta, 13 jaar oud. Haar moeder, een van de vier vrouwen van haar echtgenoot, vroeg de Stichting om hulp, zij wil een beter leven voor haar dochter.

Met Tjeerd de Wit, echtgenoot van Diny Ros, kon ik heerlijk van gedachten wisselen, hij kent meer dan 1 Afrikaans land al langer dan vandaag, en heeft giga veel gelezen. Kapuchinski’s Ebbenhout wat hij mij aanraadde te lezen op reis hierheen, is het best boek wat ik las over Afrika. In de wind op dek 8 kreeg ik weer een aanrader: Samaritanendom, Peter Mulder, Radix 34(3), 2008. Voor morgenmiddag, onder een paar palmen.

    

Hervorming, 31 oktober. Veel aan gedacht vandaag, in allerlei opzichten. Moe was ik, na een nacht werken sliep ik een dag en een nacht. Niets doen vandaag dus. Alleen naar de giga Dantokpa marche geweest een paar uur, rondkijken naar de mensen, de handel en alle producten. En de indrukken laten bezinken van de afgelopen weken. De dag begonnen met lezen in mijn Bijbeltje op dek 7 waar niemand was. Het schip is bijna leeg, alle auto’s op twee na zijn weg, het is een lang Mercy Ships weekend voor alle medewerkers. Ik las mijn aantekeningen van preken in Amersfoort tussen 2004 en 2006. Dat was een mooie mix voor hervormingsdag. Over Micha : Wandelen met God is luisteren naar zijn stem. Het diepste manko is dat wij wandelen als God, zei een van de predikanten in oktober 2006. Daar dacht ik nog een poosje over na. Op de markt kocht ik stof voor mijn zussen, prachtige designs uit Ghana, Ivoorkust en Benin. Hemelsblauw en aarde-tinten. Vogels en bloem motieven, een herinnering aan het paradijs waar het aanlokkelijk leek als God te zijn. In het ziekenhuis zijn twee keer drie vrouwen in nieuwe kleding gestoken ter gelegenheid van hun nieuwe leven na een geslaagde fisteloperatie. De stoffen komen tot hun recht hier, veel vrouwen dragen lange rokken. De drie chirurgen zijn na twee weken weer vertrokken. Ondertussen zijn sommige patienten al twee maanden in het ziekenhuis voor dagelijkse wondbehandeling en fysiotherapie na een operatie aan brandwonden contracturen. Op de markt zijn misschien wel 100.000 mensen, het is ongelofelijk. Paadjes zijn zo smal dat je er met 1 persoon tegelijk kunt lopen onder de zinkenafdakjes. Buiten proberen vrouwen in allerijl de tafels die op straat staan hun kraampje binnen te schuiven als er een politiewagen op de hoek verschijnt. Een grote terreinwagen. Die rijdt namelijk alles wat buiten een denkbeeldige lijn staat omver. Mensen met handkarren en brommers rijden tussen de voetgangers door. Ook in de straatjes waar moslim-mannen voor hun onderdelen kraampjes een kleedje uitrollen om te bidden. Ze wassen eerst handen en voeten en gebruiken daarvoor plastic kannetjes in allerlei kleuren. Een natte straat dus. Langzaam slalommend gaat de stroom voetgangers, handkarren en brommers tussen de bidders door, zwijgend, velen zetten hun motor uit en steppen door de straatjes. Alles blijft doorbewegen. Als je stilstaat is de kans 90% dat een handkar achter tegen je benen rijdt. Meebewegen dus. Later in de kerk lezen we Mattheus 5 over wie gelukkig zijn. Die nederig van hart zijn. Ik ben niet zo nederig van nature. Op de markt heb je de keus, meebewegen of botsen. Het is zeker wanneer je botst, je geen oog meer hebt voor de kleuren die ondanks zand-stof overheersen. We kunnen makkelijk denken dat in Europa het leven beter geregeld is en ons daarom niet bepaald nederig voelen in dit land. Het tempo aannemen van de omgeving hier helpt in de richting van nederigheid. In de beschadigde vrouwen een gevolg zien van de mens die God wil zijn helpt ook. ’s Avonds valt het licht drie keer uit in de  Cathedraal. Het koor zingt door en de priester leest verder. De woorden van Jezus over het Koninkrijk van God klinken bij het licht van 2 kaarsen onder het kruis. Kerst en Pasen dacht ik. God die mens werd, neder-gedaald. Advent in Cotonou.

http://picasaweb.google.com/akkeravanden/VVFOkt2009#

Wie meer wil weten over oorzaken van Fistula http://worldwidefistulafund.co.uk/Other%20Causes.html   

FSAB.  Hoe het later zal gaan met dochters van weduwen vroeg ik me af in mijn vorige bericht. Ze groeien op met een beeld van vrouwen zonder rechten. Na drie weken denk ik niet meer elke avond aan deze weduwen met hun kinderen die soms in 1 kamer slapen. Bij Marjan heb ik zit huilen in haar kantoor. Marjan, die bruist van energie van ’s morgens 5 tot ’s avonds 9. Deze rechteloze vrouwen en meisjes vormen de drijfveer van haar en haar man Jetze, 6 dagen in de week. Fondation Stichting Aktie Benin heeft twee speerpunten: verbeteren van de gezondheidszorg voor moeder en kind en het financieel ondersteunen van educatie van meisjes, dit om het hoofdoel te bereiken in de regio Boukombe, nl. meer en beter opgeleide werkers in de gezondheidszorg. Wat een enorme gemotiveerde mensen werken daar en hoe goed doet de zorg en ondersteuning van Marjan deze jonge meiden. Prachtig. Aan het eind van onze week in Boukombe  schreef ik een gastencolumn http://www.aktiebenin.nl/Column/index.asp?bericht=270 . Tot slot maakten we bij Natitingou een  tocht naar een rotsachtige gebied, staken met hulp op blote voeten een rivier over en zwommen aan de voet van een 20 m hoge waterval. Drie dagen later slikten we preventief tabletten tegen Schistosomiasis, want in deze regio is het grootste deel van het oppervlaktewater besmet met deze parasiet. 

Me met trainer Jean-Claude en echtgenote en collega nurse Margot

Hevie. Ondertussen is het trainingscentrum voor studenten agriculture geopend met een feestelijke bijeenkomst. Mercy Ships bouwde dit in samenwerking met de Beninese NGO Bethesda. Tijdens deze opening kregen alle studenten die de training voltooiden een certificaat uitgereikt. Gedurende de twee weken voor de opening op 10 september zijn er heel wat collega’ s een dag gaan schilderen om alles op tijd in orde te maken. De tweede groep studenten, 26, waaronder twee vrouwen, worden nu getraind door de 8 die de training reeds voltooiden. Het stuk bewerkte grond is nu drie keer zo groot en tomaten, aubergines, mais en bonen zijn geoogst. Jean Claude, de trainer van Mercy Ships is een maand met vakantie naar zijn familie in Congo. Voor families in de omgeving van het centrum is het best een verandering. Staat er opeens zo’ n gebouw met stromend water in de kamers en af en aan rijdende auto’ s midden in hun land. Die witte landrovers van Mercy Ships reden elke dag langs, kinderen gingen op de uitkijk staan. O wat lastig allemaal vond ik. Ik voel me een werker maar ook een gast. Ik rijd daar over hun wegen. En in hun huizen staat vaak niets. Geen bed, geen matras. Gaten in de kleren. Roger, de zoon van Moniek, heeft zijn rugzak. Natuurlijk willen alle kinderen een rugzak. En drie moeders kregen een stapeltje kleren. Er zijn nog 100 moeders die graag meer jurken willen dan die ene die ze hebben. Goed doen terwijl je weet dat je ook meewerkt aan het beeld dat blanke mensen altijd rijk zijn en altijd cadeautjes uitdelen. Meewerken aan afhankelijk blijven dus. Leuk is dat Pierre, een van onze medewerkers die met zijn familie uit zijn huis werd gezet in Cotonou, een stuk grond heeft kunnen kopen in Hevie. Nadat een mangoboom is geplant werd begonnen met de bouw van hun nieuwe huis.

Bethesda. Met een groepje collega’ s heb ik alle andere projecten van deze organisatie bezocht. Het ziekenhuis in Cotonou is voor Afrika een goed ziekenhuis, de zorg is beter dan in het universiteits ziekenhuis hoorden we van verschillende kanten. We liepen langs de rontgenafdeling, de tandarts, de kinderafdeling. Wat is beter eigenlijk. Het is maar wat je met elkaar wil vergelijken. Er zijn zusters en dokters, bedden met matrassen, rolstoelen en aan elk bed is een stang bevestigd waar een stukje board aan hangt met een A 4tje, waarop de zusters medicijnen en controles bijhouden. Het is als een wandeling door een halfdonker magazijn, waar de ziekenhuisinventaris uit Europa uit de jaren 70 en 80 is neergezet. Patienten liggen op kale zwarte en donkergroene matrassen, in de verroeste houders hangen flessen met infusievloeistof. In de zusterpost zijn vrolijke zusters in het wit, er is gebrek aan speelgoed voor de kinderen vertellen ze. Een kindje met een bloedtransfusie hebben ze bij zich in de buurt gelegd, in een gekleurde draagdoek, op een hoekje van hun werktafel, naast de flessen alcohol. Het ziet eruit of het geen dag meer zal leven. Ik denk alleen maar waarom houdt niemand dat kindje nou in haar armen. Plastic. Bethesda heeft een recyclebedrijf. 4 vrouwen halen plastic op van de straat, zij krijgen daarvoor betaald. Anderen sorteren flessen, tuinstoelen, en andersoortig spul. Twee mannen slaan met een mes de hele dag containers aan stukken. Ze dragen geen bril , geen handschoenen. Deze stukken worden in een machine gehakt tot kleine stukjes die in grote zakken naar Ghana of Togo gaan. Daar worden er schaaltjes van gemaakt, dezelfde kleur als de snippers plastic. Clinic de Sante. In Hevie is een Clinic, waar een verpleegkundige en een vroedvrouw werken. Zieken die kort een behandeling of zorg nodig hebben kunnen hier een paar dagen blijven, ernstig zieken worden vandaaruit doorgestuurd naar een ziekenhuis. De (leerling) verpleegkundigen schrijven medicatie voor. In de maand juni waren er 36 bevallingen. Alle kinderen zijn levend geboren en de moeders verlieten allemaal lopend de clinic staat in het grote boek. Net als we de poort uitgaan komt er een vrouw met een jongetje door de poort in de witte muur, de verpleegkundige zit aan een tafel voor de ingang van de clinic. De vrouw neemt plaats op een van de stoelen voor de tafel, en de verpleegkundige legt het jongetje op zijn buik dwars over haar knieen en steekt een thermometer tussen zijn blote billetjes. Hij schreeuwt moord en brand en probeert zich in allerlei bochten te wringen, maar hij zit in de houdgeep. Met de groene terreinwagen van Bethesda rijden we door naar het agriculturecentrum waar ik ondertussen de weg weet.

Mis. Ik ga regelmatig naar de cathedraal. Door de week ’s avonds om 19.00 u en zondag kan ik de hele morgen terecht in de kerk, van 09.00 tot 13.30. Ik ga er graag heen. Omdat de liturgie zo rijk is. Schuldbelijdenis, vergeving, aanbidding, lofprijzing, gebed om ontferming, gebed voor de wereld, evangelie verkondiging, alles heeft in elke dienst een vaste plaats en het tempo waarin de onderdelen op elkaar volgen geeft de ruimte om na te klinken. En dat kan, want de kerk is hoog. Maar het klinkt ook na in mijn ziel. Dringt door tot op de bodem. En blijft daar. Ik kom altijd herboren uit de cathedraal. Er zingt een koor. Op zondag groot, door de week klein. Zonder geluidsversterking, zonder te dansen. De gemeente danst ook niet. In vergelijking met de protestante kerken die ik bezocht, lijkt de cathedraal een beetje op de tempel die ik me voorstel uit het oude Israel. Aandacht, eerbied, ontzag voor God, knielen als je bidt, buigen. Luisteren naar de priester. Interessant te weten hoe dat komt, dat deze katholieken hebben besloten niet te schreeuwen en te dansen als de protestanten in de kerk, airobics, speciaal voor bekken en schouderspieren. Ik zal de pere deze week eens vragen. Bij hem kocht ik een handig boekje, daarin staat per dag de mis uigeschreven. Elke maand een nieuw boekje. Gedrukt in Ivoorkust. Kan ik meteen vragen of alle katholieke kerken van West Afrika dit zelfde boekje gebruiken.

Chirurgie. Voor de derde keer dit jaar zijn er chirurgen om vrouwen met vesicovaginale fistels te opereren. Dr. Steve Arrosmith en twee anderen die hij traint,  uit Oeganda en Sierra Leone. Maandag 19 oktober hielp ik mee met de screening van 36 vrouwen. We kunnen 20 vrouwen opereren. 9 komen uit Noord Benin en spreken Gourma. Met hen kwam een vrouw mee die wil vertalen, ze spreekt ook Frans. Een dagenlange baring, een dood kind en een gat in de blaas. Vier van hen waren 16 jaar oud toen ze hun eerste kind baarden, dood. Vier jaar later zijn ze hier. Het kan ook anders. Suzanna, 22 jaar, schattige baby van 4 maanden bij zich, ging vandaag met ontslag. Ze werd 21 oktober met succes geopereerd. Ze heeft een aardige echtgenoot, die in ons centrum in de stad op haar wacht. Woensdag komen ze terug op het schip, voor controle, adviezen en de feestelijke bijeenkomst in nieuwe kleding. Echt fantastisch. Maar voorkomen is beter dan genezen. De chirurg uit Sierra Leone is bezig om in het Aberdeen hospital een kraamkliniek te openen. Vroedvrouw en arts gevraagd.

Somba.  Een paar weken geleden kocht ik een prachtig kinderboek in Cotonou, over de avonturen van een klein jongetje Kirikou. Er zijn meer boeken en films over hem gemaakt. Hij komt uit Atakora, het land waar al eeuwen de Somba wonen in hun huizen van leem die er  Middeleeuws uitzien met hun torens en de losse (unieke, want elk huis heeft een eigengemaakte) trapjes binnen waarlangs je naar het dak kunt klimmen en je kunt verschuilen en verdedigen tegen de vijand, bv. slavenhandelaren. Een museum waarin geleefd wordt lijkt het, zonder meubels. Alleen potten in de keuken en bollen van leem die de voorouders symboliseren. Onder de puntdakjes van gras, die je kunt oplichten, liggen graan en bonen te drogen, ze dienen ook als opslagplaats. Handig als de vijand lang in de buurt blijft. Zowel boven als beneden is in elke toren, er zijn er vier, een vertrek. De ingang is vierkant met afgeronde hoeken, beetje antroposofisch, niets is haaks. Zo klein dat je niet gelooft dat er een mens door kan. Wij kunnen er ook niet door, als je het probeert , kom je er niet meer uit, dat ondervond onlangs iemand uit Europa. Niet alleen de huizen doen Middeleeuws aan, ook de gewoonten en tradities. En daaraan willen meisjes vandaag ontsnappen. Trouwen op je vijftiende met een man van 35 of ouder. Wanneer je dan weduwe wordt en nog geen kinderen hebt, moet je zorgen dat je wel een paar kinderen baart om de naam van het voorgeslacht levend te houden. Je huis is daarvoor een open plek waar ’s nachts diverse mannen langs kunnen komen om hun “behoeften te doen”, waar jij dan hopelijk zwanger van wordt. Vorige week was ik met Beth in het westen van dit gebied aan de Togolese grens, in Boukoumbe, waar we 4 dagen met Marjan Kroone meegingen op haar werkroute per auto en met opticien Albert en gezondheidsvoorlichter Genevieve op de motor. Tot nu toe droomde ik daar weleens van; met de motor, alleen een helm op, op wegjes zo smal als een voetpaadje tussen de katoen- en maisvelden. De mais drie meter hoog, de kolven voelje langs je armen en het hoge gras langs je benen. Zo kwamen we bij een vrouw die na 12 kinderen wil stoppen met baren en hulp gevraagd heeft. De dertiende baring zou haar dood zijn. Ze leeft ook in een zgn. Tata Somba. Als het hard en lang regent, stort er een deel in. Met klei en grind en wat ander verstevigingsmateriaal worden de muren dan weer hersteld. Ze leeft midden tussen veldjes pepers, kalebassen, mais en okra, onder twee grote boabab bomen. We nemen er alle tijd voor, om uit te leggen wanneer ze waar moet komen om een prikpil te halen. Ze kan nl. niet lezen en schrijven. Maar haar zoon wil haar helpen. Elke morgen gaat ze een kruisje zeten op de boom voor haar huis. Als er 60 kruisjes staan, komt ze naar de kliniek, dat is 8 km lopen. Ze vind het leuk dat we foto’s van haar huis maken. Ze klimt op het dak om te laten zien dat het torendakje eraf kan. Voor het huis staan pilaren die hun goden voortellen. Bij verschillende gelegenheden worden daar voedseloffers gebracht en kippen geslacht. De veren worden in het bloed geplakt. Daar komen natuurlijk veel vliegen op af en het stinkt. Maar bij haar huis zien de pilaren er erg schoon uit. Er zijn veel kinderen om het huis, met schattige kettinkjes. Meisjes. Hoe gaat het later denk ik. Wordt vervolgd.

 

Cataract.

Dr. Glen Strauss doet cataract operaties bij volwassenen en kinderen. Dit is een operatie waarbij de troebele lens uit het oog wordt gehaald en vervangen door een kunststof lens. Erfelijkheid en de gezondheidtoestand van de moeder zijn factoren die een rol spelen bij het ontstaan van een cataract voor de geboorte.  In september kon ik een ochtend meekijken op de operatiekamers. 1 lens kan worden vervangen in 4 minuten. Soms worden 40 mensen geopereerd op 1 dag. Het zouden er meer kunnen zijn als de sterilisator voor de instrumenten meer capaciteit had. Wat liggen de pateinten stil, ongelofelijk. Volwassenen gaan na de operatie lopend het ziekenhuis uit. Zij komen nog drie maal terug voor nabehandeling, de laatste is een laser behandeling waarbij troebeling in het lenszakje wordt weggehaald.

Baby’ s en kinderen worden onder narcose geopereerd en blijven een nacht in het ziekenhuis. Een jongetje uit Allada was 3,5 maand oud toen hij bij ons gebracht werd. Een gaas en verband houden de oogjes gesloten ter bescherming tot de volgende dag. Oudere kinderen en volwassenen krijgen een oogkapje ter bescherming tegen insecten, wind, zand en ander vuil en tegen wrijven in het oog. Deze week had ik een 6 jarig meisje in mijn dienst, geopereerd aan beide ogen. Allebei de ogen zijn afgedekt met een blauw kapje met gaatjes, 1 oog  met daaronder ook een gaasje. Eerst slapend, later af en toe wakker en eind van de middag rechtop zittend in bed. Ze ziet de man naast haar en ons. Hij blijkt een vriend uit haar buurt te zijn. De ouders hebben haar ‘weggedaan’  vertelt hij als ik vraag wie hij is. Ze ziet en voelt haar en onze handen. Kruipend door haar bed begint zij op de tast zoals ze gewend is, met het ene oog door het gaatjeskapje nauwkeurig te bekijken wat zij tegenkomt. Haar kleren, de lakens, de blauwe deken en oranje beker. Later geven we haar gekleurde legoblokken, een pop, een boekje met plaatjes. Om en om draait ze de blokjes, en betast ze en voelt eraan met haar lippen. De plaatjes in het boek, haar vingers gaan langs de lijnen, ze probeert achter de plaatsjes te voelen, er moet toch iets achter zijn, er is schaduw achter het huisje getekend. De beer heeft een dikke nek met rimpels. Steeds weer gaan haar vingers over de getekende rimpels. Tot ze de mobiel van de man naast haar ontdekt met een lampje in de display. Ik sta samen met een collega naar deze ontdekkingstocht te kijken. Haar eerste licht-dag. Om nooit te vergeten.

VVF program.

In oktober staan er weer fistula repair operaties (vesico vaginale fistels) gepland op de Africa Mercy. De voorbereidingen daarop zijn gaande. Op 12 oktober arriveert een groep vrouwen in het hospitality centre, de week daarop worden zij allen nader onderzocht, er komen weer twee gynaecologen uit de USA. Vanaf 12 oktober ga ik meewerken aan dit programma, en werk dan alleen in de verpleegkundige zorg aan deze groep patienten. Momenteel bereid ik me daarop voor d.m.v. contact met collega  Laura Ziulkowski, ass. coordinator van het VVF programma,  het lezen van documentatie over deze aandoening en verslagen van eerdere programma’ s en de voorbereiding op het programma in Togo 2010. Na 5 maanden vind ik het heerlijk om me te richten op meer specifieke behandeling en zorg.

Boukombe.

Volgende week kan ik eerst nog vakantie houden. Met Beth Tindall hoop ik naar Boukombe te reizen, dat is een dag-busreis naar het noorden, ten westen van Natitingou, aan de Togolese grens. Begin augustus ontmoette ik (bij de kapper) Marjan Kroone die sinds 2004 met haar man in Benin woont. In 1999 begonnen zij  met hun aktiviteiten in Benin, o.a. het oprichten van een laboratorium. Op www.aktiebenin.nl  kun je lezen wat zij nog meer ondernemen en op www.forum.gkv.nl schrijft ze haar ervaringen. Dat wordt weer een ander stuk Benin met rotsachtige heuvels. (In Boukombe is internet toegankelijk via telefoon).

Hartelijk dank voor jullie reacties. Regelmatig denk ik aan jullie allemaal en aan de naderende herfstkleuren op de Heuvelrug, de frisse ochtenden met nevels en spinnenwebben in het bos en de lage zon door de beukenstammen. Hartelijke groet, Ine